the midnight library matt haig

Toen Matt Haig begin dit jaar aankondigde dat er een nieuw boek van hem zou uitkomen, heb ik het direct besteld. Het heeft geduurd (er ging wat mis met mijn bestelling), maar na een paar maanden wachten lag The Midnight Library ook eindelijk bij mij in de brievenbus. Perfect excuus om die avond lekker in bad te gaan met een goed boek!

Ik lees de boeken van Matt Haig erg graag. Al eerder schreef ik een stukje over Reasons To Stay Alive en zijn andere non-fictie boek Notes on a Nervous Planet. Het laatste fictie boek dat ik van hem las, How to Stop Time, vond ik ook erg fijn, dus ik had best hoge verwachtingen van The Midnight Library. Het bleek een boek te zijn dat op het eerste gezicht misschien een heel simpel verhaal vertelt, maar ook heel wat (levens)lessen en inzichten biedt.


The Midnight Library gaat over Nora, een vrouw van dertigjarige leeftijd (hey, herkenbaar), die depressief is en besluit om uit het leven te stappen. Dit klinkt héél heftig, en dat is het ook, maar (en ik weet niet hoe Matt dat precies voor elkaar krijgt) toch vond ik het geen zwaar stuk om te lezen. Misschien komt het door de Britse humor of een zekere nuchterheid, geen idee. In plaats van dat Nora (direct) sterft, komt ze terecht in The Midnight Library, waar ze de kans krijgt om haar leven nog eens dunnetjes over te doen, maar dan met kleine veranderingen. Wat als ze wél was doorgegaan met zwemmen en ze, zoals iedereen verwacht had, Olympisch kampioen was geworden? Wat als ze toch naar Australië was gegaan met haar beste vriendin? Wat als ze toch was getrouwd? Of wat als ze lid was gebleven van de rockband uit haar jeugd?

Toen ik begon met lezen dacht ik: ok, nou dan gaat ze dus ieder leven opnieuw doen en dan ziet Nora natuurlijk dat ieder alternatief leven vreselijk is, dus dat ze eigenlijk geen spijt moet hebben van dingen. Klaar, the end. Maar zo simpel is het dan ook weer niet. Zonder dingen van het plot te verklappen, wil ik toch even kort de belangrijkste lessen uit dit boek bespreken.

Matt Haig begint het boek met een passage uit The Bell Jar van Sylvia Plath (heb ik ook ooit een stukje over geschreven op wittybooks, mocht je nieuwsgierig zijn) over hoe ze de verschillende wegen in het leven als takken van een boom voor zich uit ziet strekken en het verdriet dat ze heeft over dat ze ze nooit allemaal zal kunnen kiezen. Het is een beroemde passage, en niet voor niets, want het vat het leven denk ik perfect samen.

In The Midnight Library zien we de verschillende levens (takken) van Nora als gevolg van de alternatieve keuzes uitspelen, met zowel de positieve als de negatieve gevolgen. Want zo zit het leven nou eenmaal in elkaar. Een keuze of een daad heeft allerlei gevolgen die je van tevoren moeilijk kunt voorspellen, zowel de positieve als de negatieve. Je kunt je dan ook afvragen: is er wel sprake van één foute keuze? Hoe fout is een keuze als er ook positieve gevolgen zijn?

Als je aan iemand vraagt of ze ergens spijt van hebben, dan zijn er volgens mij twee soorten mensen: de één zal zeggen dat ze nergens spijt van hebben, omdat het ze gebracht heeft waar ze nu zijn. De ander zal zeggen dat ze natúúrlijk spijt hebben van sommige dingen, en zelfs met wat voorbeelden kunnen komen. En ok, misschien is er nog een derde persoon: iemand die zegt geen spijt te hebben, maar die stiekem toch wel wat dingen door z’n hoofd ziet flitsen. Kortom, iedereen kent het gevoel van spijt hebben. Ik denk dat iedereen wel iets in zijn leven heeft gedaan of gezegd waarvan ze achteraf denken: niet zo handig. Soms gaat het om grote dingen, soms gaat het om kleine dingen. Soms gaat het zelfs om beslissingen die je levensloop enorm hebben veranderd. Althans, dat is het narratief dat je jezelf vertelt. Echt helemaal zeker weten doe je het immers niet.

Zelf denk ik dat je best spijt mag hebben van dingen, en dat het zelfs iets heel menselijk is. Iedereen heeft wel eens iemand gekwetst, iets doms gedaan of een keuze gemaakt die achteraf niet zo handig bleek. Wat denk ik wel belangrijk is, is dat je het op een gegeven moment los kunt laten en vooruit durft te kijken. En accepteren dat je iets fout hebt gedaan en daar spijt van hebben, kan volgens mij ook samengaan met vooruit durven kijken. In veel gevallen kun je je excuses aanbieden of alsnog een andere keuze maken. Of zelfs tot de conclusie komen dat waar het je heeft gebracht zo slecht nog niet is.

Dit klinkt natuurlijk allemaal heel simpel, maar in sommige gevallen is er heel erg veel zelfcompassie voor nodig. En als je merkt dat je veel schaamte hebt rondom een keuze of iets wat je “verkeerd” denkt te hebben gedaan: praat er met iemand over. Breek jezelf los uit dat destructieve narratief.

Ik las een paar weken geleden ergens: wie met het gezicht naar het verleden gericht staat, staat met z’n rug naar de toekomst. Ik denk dat die uitspraak dit boek ook heel goed samenvat. Durf je om te draaien.

Heb jij het gelezen? Hoe kijk jij tegen spijt aan?

Er komt een Nederlandse vertaling aan van The Midnight Library, maar tot die tijd kun je het in het Engels kopen bij je lokale boekhandel of online bestellen, op bijvoorbeeld bol.com.*

Liefs!

*Dit is een Affiliate link. Als je iets bestelt via deze link ontvang ik een klein percentage van het aankoopbedrag, waar ik (een deel) van de kosten voor ashleylynn.nl van betaal. Alvast bedankt! ♥